कुन ठाउँमा के राहत चाहिएको छ?
सम्पादकीय नोट — भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीले प्रभावित क्षेत्रहरूमा उद्धार र राहत वितरणको काम जारी छ। राहत वितरणमा स्थलगत आवश्यकता मिलेन भने त्यसको उपयोगिता एकदमै कम हुन्छ। खानेकुरा चाहिएको ठाउँमा लुगाफाटो लैजाँदा वा लुगाफाटो चाहिएको ठाउँमा पानी लिएर जाँदा त्यसले पीडित समूह लाभान्वित हुँदैनन्। उल्टै अतिरिक्त राहतको थुप्रो मात्र लाग्छ।
हामीले यो शृंखलामा प्रभावित क्षेत्रका वडाध्यक्षलाई त्यस ठाउँका बाढीपीडितहरूको आवश्यकता के हो भनेर सोधेका छौं। तपाईं पनि सहयोग गर्न चाहनुहुन्छ भने पीडित समूहको आवश्यकता बुझेर सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ। सहयोगका लागि सम्बन्धित वडाध्यक्षको नम्बर तल दिएका छौं।
***
बाढीपछि विदुर नगरपालिका–५ का प्रभावित परिवारलाई अहिले तत्कालको खाना जुटाउन समस्या छैन। दाल, चामलजस्ता खाद्यान्न पर्याप्त छन्।
तर घर गुमाएका परिवारका लागि अर्को ठूलो समस्या सुरू भएको छ — अब उनीहरू कहाँ बस्ने?
होल्डिङ सेन्टरमा केही समय राखेर मात्रै समस्या समाधान हुने अवस्था छैन। सयौं परिवारको घर बगेको अवस्थामा उनीहरूलाई जोखिमयुक्त भग्नावशेष वा अरूको आश्रयमा फर्काउनु पनि सुरक्षित छैन।
त्यसैले अब बाढीपीडितलाई अस्थायी टहरा बनाएर सुरक्षित ठाउँमा सार्नुपर्ने अवस्था आएको विदुर नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष लिलानाथ न्यौपानेले बताएका छन्।
'स्थायी बसोबासबारे वडा तहबाट तत्काल योजना बनाउन सकिँदैन। अबको हाम्रो प्राथमिकता अस्थायी टहराका लागि हुनुपर्छ,' न्यौपानेले सेतोपाटीसँग भने, 'त्यसका लागि हामीलाई त्रिपाल, टिन लगायतका सामग्री जरूरी छ।'
४०० घर बगे
न्यौपानेका अनुसार भदौ १० गते त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले विदुर–५ मा करिब ३ सय पक्की र १ सय अस्थायी घर बगाएको छ।
बाढी आउनुअघि नै सूचना पाएर घरघरमा पुग्दै मानिसलाई सुरक्षित स्थानतर्फ सार्न सकेकाले ठूलो मानवीय क्षति रोक्न सकिएको उनले बताए।
'माथितिर बाढी आएको थाहा पाउनासाथ प्रहरी लगाएर नदीको नजिक रहेकालाई जबर्जस्ती रूपमा पनि लखेटेका थियौं,' उनले भने, 'त्यति गर्दा पनि १८ जना हराइरहेका छन् भने दुई जनाको शव फेला परेको छ।'
हराइरहेकामध्ये केही ज्येष्ठ नागरिक केन्द्रबाट बाहिर निस्कन नसकेका, केही घरमै सुतिरहेका र केही अन्य स्थानबाट बेपत्ता भएको उनले बताए।
बाढीपीडितलाई चन्द्रज्योति माध्यमिक विद्यालय र आयुर्वेद भवनमा होल्डिङ सेन्टर बनाएर राखिएको छ। करिब ४५० जनालाई पीडित परिचयपत्रसमेत वितरण गरिएको उनले बताए।
'अब बस्ने ठाउँ बनाउने बेला भयो'
बाढीपछि पहिलो प्राथमिकता बनेको थियो — मानिसलाई सुरक्षित राख्ने र खाना खुवाउने। त्यो चरणमा खाद्यान्नको अभाव नरहेको न्यौपाने बताउँछन्।
त्यसैले अब राहतको प्राथमिकता पनि परिवर्तन गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
'पीडितका लागि दाल, चामलजस्ता खाद्यान्न पर्याप्त छ,' उनले भने, 'अब अस्थायी बसोबासका लागि सोच्ने बेला आएको छ।'
उनका अनुसार घर गुमाएका सबै परिवारसँग आफ्नै जग्गा छैन। त्यसैले अस्थायी टहरा निर्माण गर्दा जग्गा भएका र नभएका परिवारलाई फरक ढंगले व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ।
'जग्गा नहुनेहरूलाई सरकारले जग्गामै टहरा बनाइदिनुपर्छ। जग्गा भएकालाई उनीहरूले भनेको ठाउँमा टहरा बनाइदिनुपर्छ,' उनले भने।
उनका अनुसार करिब एक सय सुकुम्बासी परिवारका घरसमेत बाढीले बगाएको छ।
त्यसैले दाताले खाद्यान्न पठाउनुको साटो अब त्रिपाल, टिन र अस्थायी आवास निर्माणका लागि आवश्यक सामग्री वा आर्थिक सहयोग गर्नुपर्ने उनी बताउँछन्।
'कतिलाई अब पैसाको समेत सहयोग चाहिन्छ। त्यसैले खाद्यान्नको सट्टा आर्थिक सहयोग गर्न पनि दाताहरूलाई आग्रह गर्छु,' उनले भने।
राहतपछि पुनर्स्थापनाको चुनौती
बाढीले घर र सम्पत्ति गुमाएका परिवारलाई होल्डिङ सेन्टरमा राखेर लामो समयसम्म व्यवस्थापन गर्न सम्भव छैन। अर्कोतर्फ स्थायी आवासको योजना तत्काल वडा तहबाट बनाउन सकिने अवस्था पनि छैन।
त्यसैले विदुर–५ मा अहिलेको प्राथमिकता अस्थायी आवासमार्फत प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित ठाउँमा सार्नु बनेको छ।
यसका लागि त्रिपाल र टिनजस्ता सामग्रीसँगै सुरक्षित जग्गाको व्यवस्थापन आवश्यक छ।
न्यौपानेले शव व्यवस्थापनसमेत व्यवस्थित ढंगले हुन नसक्दा स्थानीयलाई थप समस्या परेको गुनासो गरे।
यातायात र आवागमनतर्फ भने केही काम अघि बढेको उनले बताए। बाढीले बगाएको त्रिशूली नदीको झोलुंगे पुलको विकल्पमा तुइन सञ्चालनमा ल्याइएको छ। गल्छी–त्रिशूली–मैलुङ सडक खण्डमा बेलिब्रिज राख्ने काम पनि अन्तिम चरणमा पुगेको उनले जानकारी दिए।
विदुर–५ को अवस्था अहिले बाढीपछिको राहतको अर्को चरण देखाउने उदाहरण बनेको छ।
बाढी आएका बेला मानिसलाई बचाउन खाना र ओत चाहिन्छ; केही दिनपछि उनीहरूलाई फेरि आफ्नै जीवनतर्फ फर्किन बस्ने ठाउँ चाहिन्छ।
त्यसैले अब यहाँ राहतको प्रश्न 'के खाने?' बाट बदलिँदै 'कहाँ बस्ने?' मा पुगेको छ।
(बाढी प्रभावित विदुर नगरपालिका–५ मा अस्थायी आवासका लागि त्रिपाल र टेन्ट सहयोग गर्न चाहनेले वडाध्यक्ष लिलानाथ न्यौपानेलाई प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ। उनको फोन नम्बर – 9851264005)
-ink-1787819287.jpeg)
-1746009348.jpg)
